Home Dossiers Oostvaardersplassen 13-07-2005 'Sterfte dieren natuurgebied is niet nodig' (NRC)
13-07-2005 'Sterfte dieren natuurgebied is niet nodig' (NRC) PDF Afdrukken E-mail
Dossiers - Oostvaardersplassen
woensdag, 13 juli 2005 01:00
(Voorpagina NRC)

Door onze redacteur Arjen Schreuder

ROTTERDAM, 13 JULI. Het beheer van edelherten, paarden en runderen in het natuurgebied Oostvaardersplassen door Staatsbosbeheer ,,lijkt op een concentratiekamp''. Dat zegt voorzitter Wensing van de Raad voor Dierenaangelegenheden, een belangrijk adviesorgaan van minister Veerman (LNV, CDA). ,,Het is feitelijk één grote dierproef waarvoor geen vergunning is aangevraagd'', zegt prof.dr. C. Wensing tegenover deze krant.

In de Oostvaardersplassen stierven dit voorjaar, onder meer na een onverwachte koude week met sneeuw in maart, in totaal 700 dieren. Onder druk van de Tweede Kamer liet Veerman een advies over deze 'wintersterfte' opstellen door de Raad voor het Landelijk Gebied en de Raad voor Dierenaangelegenheden. In dat advies, vorige maand verschenen, staat dat het ecologische beheer van de kuddes niet ingrijpend moet worden gewijzigd.

Wensing komt daar nu van terug. ,,We hebben dat advies veel te snel moeten opstellen. We stonden onder grote druk van het ministerie. Ik heb me ook verzet. Ik heb gezegd dat het niet in enkele weken zou lukken. Maar ik kreeg te horen dat wij er voor de minister zijn.''

Wensing vindt dat er op z'n minst aan geboortebeperking moet worden gedaan. Minister Veerman wil daar niet aan. ,,De maatregel sluit dus op geen enkele wijze aan bij mijn beleid in de Oostvaardersplassen waarbij natuurlijke processen zoveel mogelijk hun gang moeten kunnen gaan'', schreef hij aan de Kamer.

Wel is Veerman het eens met enkele voorstellen uit het (voorlopige) advies. De adviesraden bevelen aan stervende dieren eerder uit hun lijden te verlossen, en het gebied voor de wilde grazers uit te breiden.

We moeten leren van de natuur af te blijven (NRC Pagina 7 )
Door natuurlijk beheer verhongeren dieren in de Oostvaardersplassen

Door onze redacteur Arjen Schreuder

Rotterdam, 13 juli Aan de eind van de winter stierven zevenhonderd edelherten, paarden en runderen in de Oostvaardersplassen. Een „concentratiekamp" voor dieren? Of een „uniek" gebied waarde natuur z'n gang gaat?


De kwestie leek afgehandeld.

Na de verontwaardiging in de Tweede Kamer over het sterven van grote aantallen wilde dieren in de Oostvaaxdersplassen, afgelopen winter, had minister Veerman (LNV) toegezegd om advies in te winnen over het gewenste beheer van de in totaal drieduizend edelherten, Heckrunderen en Konikpaarden in het natuurgebied tussen Almere en Lelystad.
Dat advies ontving Veerman vorige maand. Het was een voorlopig en geza¬menlijk advies van zijn twee belangrijkste adviesorganen op dit terrein, de Raad voor het Landelijk Gebied en de Raad voor Dierenaangelegenheden, over de 'wintersterfte', waarbij 700 edelherten, paarden en runderen omkwamen, voornamelijk van de honger. Rode draad in dat advies was het ecologische beheer min of meer te laten zoals het is, behoudens enkele wijzigingen. 'Minister Veerman schreef de Tweede Kamer op 23 juni jongstleden dat hij zich in de aanbevelingen kon vinden. „Ik sluit mij aan bij deze adviezen, die het huidige natuurbeleid ondersteunen."
Er stonden drie belangrijke aanbevelingen in het advies. Eén: we moeten „ten principale" accepteren dat natuurlijk beheer leidt tot „verminderd welzijn" van grote grazers. Twee: om het lijden van de dieren „tot een minimum" te beperken moeten dieren bij wie de situatie „uitzichtloos" is, eerder worden afgeschoten. Ook moet het gebied van de Oostvaardersplassen versneld worden uitgebreid. En drie: De burger moet „vertrouwd" worden gemaakt met deze vorm van beheer. Immers: „(-) hoe groter de afstand van burgers tot de problematiek in het veld, hoe groter de afwijzing van het gevoerde beheer".
Zoals gezegd, minister , Veerman kon zich goed vinden in het advies. Meer grond voor de grazers vond hij een goed idee, een robuuste verbindingszone tussen Oostvaardersplassen en Veluwe zal wellicht zelfs „versneld" worden aangelegd. En inderdaad moeten we accepteren dat ecologisch beheer leidt tot „perioden van verminderd welzijn" door grote grazers in de strenge winters. „Tegenover korte perioden van verminderd welzijn biedt het ecologisch beheer een verhoogd welzijn voor de grote grazers gedurende de rest van het jaar en een verrijking van het ecosysteem. Zo zijn uitgestorven soorten teruggekeerd in de Oostvaardersplassen (zeearend, zilverreiger, monniksgier", aldus Veerman. De beide “adviesorganen” waren het niet eens geworden over de vraag of er aan geboortebeperking moet worden gedaan. Geen punt, want de minister was toch niet van plan om daar aan te beginnen. „Geboortebeperking als beheersmaatregel gaat in tegen het principe van natuurlijke selectie en werkt daardoor verstorend op de natuurlijke ontwikkeling van de populatie. De Maatregel sluit dus op geen enkele wijze aan bij mijn beleid in de Oostvaardersplassen waarbij natuurlijke processen zoveel mogelijk hun gang moeten gaan. Ik zal dan ook niet lichtvaardig tot deze maatregel overgaan

Nu is er toch een kink in de kabel gekomen. Eén adviesorgaan, de Raad voor Dierenaangelegenheden, blijkt bij nader inzien niet tevreden over de aanbevelingen. Die waren voorlopig, zegt prof. dr. C. Wensing, voorzitter van de Raad. Wensing: „We hebben dat advies veel te snel moeten opstellen. We stonden onder grote druk van het ministerie. ik heb me ook verzet. Ik heb gezegd dat het niet in enkele weken zou lukken. Maar ik kreeg te horen dat wij er voor de minister zijn."
Over een maand zal de Raad voor Dierenaangelegenheden een nieuw advies uitbrengen, waarin het welzijn van de dieren in de winter hoger op de agenda zal staan. Wensing zegt dat er wel degelijk iets moet veranderen in de Oostvaardersplassen. „Dit kan zo niet langer:' Wensing omschrijft het beheer van een van de grootste aangesloten natuurgebieden in Nederland als een soort experiment. „Het is feitelijk één grote dierproef waarvoor geen vergunning is aangevraagd." De sterfte onder edelherten, paarden en runderen zit hem hoog. „We hebben hier te maken met een tegenstelling tussen ecologen versus dierenbeschermers en boeren. Centrale vraag is of je accepteert dat je dieren aan natuurlijke verhongering blootstelt. "Het lijkt op een concentratiekamp. Als boeren zouden doen wat er in de Oostvaardersplassen gebeurt, zouden ze gearresteerd worden."


1.550 edelherten, 665 Heckrunderen en 880 Konikpaarden. Van de populatie edel¬herten stierf vervolgens 22 procent, van de Heckrunderen overleefde 34 procent de winter niet en van de Konikpaarden bezweek 14 procent van de populatie. Tachtig procent van alle gestorven dieren is afgeschoten om de dieren verder lijden te besparen. De beheerders kijken daarbij „met de ogen van een wolf" naar de grote grazers. De mens vervangt de rol van de wolf die ïn' de wilde natuur de zwakke dieren te pakkken neemt. Jan Kuiper van Staatsbosbeheer: „Als de kudde zich van het dier afkeert, en het dier op zijn beurt zich afwendt van de kudde, is dat aanleiding om het dier eruit te pikken:' Er zijn relatief veel dieren gestorven, maar de populaties zijn als geheel niet in gevaar gekomen. Een noodscenario zoals bijvoeren was dus niet nodig, aldus Staatsbosbeheer.
Voorzitter Cees Wensing van de Raad voor Dierenaangelegenheden, een overlegplatform van organisaties en deskundigen, denkt dat er hoe dan ook een vorm van geboortebeperking zal moeten komen, via sterilisatie of een prikpil. De Vereniging tot Behoud van het Veluws Hert, die zich ten doel stelt het leefgebied van de wilde fauna te beschermen, wil een stap verder gaan. Volgens de vereniging past Staatsbosbeheer het afgesproken beleid voor de Oostvaardersplassen „niet correct" toe, omdat de beheerders pas ingrijpen als de dieren al zodanig zijn verzwakt dat er eigenlijk alleen maar van „euthanasie" gesproken kan worden. Adviseur Rob van Baarle van de vereniging: „Het probleem in de Oostvaardersplassen is dat het een zomerhabitat is. Er valt 's winters niets te grazen. Na de bronsttijd in oktober verliezen herten vijftien procent van hun gewicht. Op de Veluwe kunnen ze dat weer door eikels en bosbessen, maar in de 0ostvaardersplassen lukt dat niet." De oplossing? „Vóór de winter grote aantallen dieren doodschieten, zodat de overgebleven dieren zonder problemen de winter door kunnen komen”
Zo eenvoudig ligt het echter niet, zegt Jan Kuiper van Staatsbosbeheer. Om te beginnen moeten we niet vergeten dat het „unieke" van de Oostvaardersplassen nu juist is dat de mens voor één keer nu eens niet in de natuur ingrijpt, stelt Kuiper. „Het is heel normaal in de natuur dat er grote percentages jonge dieren sterven en er ook weer bij komen. Als wij mensen geen couveuses hadden, zou dat ook zo gaan. De dieren in de Oostvaardersplassen hebben het uitermate naar hun zin. Niemand heeft er last van. We moeten leren ergens van af te blijven. We hebben ooit kleine aantallen grazers in de Oostvaar.dersplassen gezet, en de hoeveelheid voedsel bepaalt uiteindelijk hoeveel dieren er kunnen verblijven." Het vóór de winter afschieten van grote aantallen dieren is niet mogelijk, zegt Kuiper. „Het probleem is dat je niet kunt voorspellen welke dieren de winter niet zullen overleven."
De conditie van de grazers in de Oostvaardersplassen wordt in de gaten gehouden door de beheerders van Staatsbosbeheer, samen met dierenarts Henk Luten, gespecialiseerd in wilde dieren. Luten heeft naar eigen zeggen steeds meer begrip gekregen voor het ecologische beheer. „De emoties van mensen hebben de overhand", constateert Luten, maar dat zegt niet alles over de dieren zelf. Luten: „Het is nooit leuk om dieren te zien sterven, maar het is wel de consequentie van een systeem dat voor de dieren een grote vrijheid en harmonie inhoudt, veel meer dan elders in Nederland. Ze hoeven niks en mogen alles." Ga maar eens kijken hoe mooi bijvoorbeeld de Heckrunderen er nu bij lopen, zegt Luten. „Ze vreten zich helemaal klem. Er komt wekelijks drie tot vijf kilo aan. Het vet trilt van de kont. Laat ik het zo zeggen: als ik een koe was, dan zou ik in de Oostvaardersplassen willen lopen."
< Vorige   Volgende >
 

Beleidsvoorstel damherten

Download hier.

Ambassadeur van de natuur, het Edelhert in Nederland

Verkrijgbaar op DVD voor € 9,95 in de webwinkel. Klik hier voor bestellen

Status tijdschrift Het Edelhert

Het voorjaarsnummer is klaar! Eind maart bij iedereen in de bus

Weer vandaag

Zonnestand Veluwe

05:4113:3621:33
opkomst top ondergang

buienradar

Maanstand

MAANFASE